کد خبر: 000002339
تاریخ انتشار: 1400-06-11

هویت فرهنگی، ضامن توانایی جامعه و زنده بودن ملت

در اهمیت و حساسیت جایگاه و مسئولیتِ متولیان فرهنگ در نظام جمهوری اسلامی ایران همین بس که بگوییم، بدون وجود یک فرهنگ واحد، شهروندان یک کشور را نباید یک ملّت نامید. بنابراین شایسته است در دولت جدید با نگاه ویژه به جایگاه فرهنگ در همه عرصه و زمینه ها، به کمک همگرایی و همدلی اجتماعی ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی برویم که در توفان فردگرایی مدرن دچار ضعف و لغزش شده است.



دکتر مجتبی ابراهیمی* سین: "فرهنگ" بنایی است که مبین تمامی باورها، رفتارها، دانش ها، ارزش ها و مقاصدیست که شیوه ی زندگی هر ملت را مشخص می کند.

از طریق فرهنگ است که اعضای جامعه می آموزند چگونه بیندیشند و چطور عمل کنند. بر همین اساس پژوهشگران معتقدند که اعتلای هر جامعه به فرهنگ آن بستگی دارد و با کمک این مهم می توان مسیر حرکت حیات جامعه ای را بررسی و پیش بینی کرد.

فرهنگ حاوی آفرینش ها، اندیشه ها و جهان بینی مردم یک سرزمین است. اجزائی که در کنار هم محتوای درون و برون اعضاء را می سازند.

شکل نهادها، سازمان ها و تشکیلات اجتماعی همه بازتاب فرهنگ ملی و سرزمینی یک کشور هستند. چرا که فرهنگ یک جامعه ملهم از ویژگی های جغرافیایی، دین، خواست ها و آرزوها و احساسات مردم آن سرزمین است. لذا هر قدر ملتی از گذشته ی تاریخی و فرهنگی و مذهب خویش آگاهی بیشتر و عمیق تری داشته باشند، بدون شک و با قاطعیت و ایمان راسخ تر برای حفظ موجودیت و هویت و اعتبار خود در برخورد با فرهنگ های ملل مختلف می کوشند و نارسایی ها و مشکلات کمتری دامن گیر آن جامعه می شود.

باید گفت هویت فرهنگی موجبات توانایی و زنده بودن یک ملت را فراهم می آورد .

هر چند صاحبنظران معتقدند در تقسیم بندی مباحث دگرگون ساز جوامع، عوامل محیطی، سیاسی و فرهنگی از اهمیت ویژه ای برخوردارند، اما بی شک، پراثرترین آنها عوامل فرهنگی است که شامل مذهب، شیوه های تفکر و آگاهی های عمومی می شود.

آنچه در مفهوم فرهنگ اهمیت دارد باورهای ذهنی و ارزشی است که می توان در روابط اجتماعی انسان ها بصورت رفتار و کنش مشاهده کرد.

بر همین اساس یکی از اولویت های دولت سیزدهم، باید توجه ویژه به توسعه فرهنگی باشد.

اتفاقی که منجر به خود باوری جامعه می شود و این مسئله در شکل گیری و هویت فرهنگی نقش مهمی ایفاء می کند.

توسعه فرهنگی در قالب اهمیت دادن به ارزش های محلی و ملی، باید بتواند از طریق برنامه ریزی های درست به نیازهای معنوی و مادی افراد جامعه پاسخ دهد.

بنابراین، سیاست فرهنگی از جمله مفاهیم مرتبط با توسعه فرهنگی است که در چند دهه اخیر بر سر زبان ها افتاده و مورد توجه قرار گرفته است.

هدف این پدیده پیشرفت و پویایی نوین و نظام مند جامعه است و از بعد دیگر در حوزه مطالعاتی نیز توسعه فرهنگی باید به ارتباط بین فرهنگ و تکنولوژی توجه ویژه ای داشته باشد.

با این تفاسیر اهمیت فرهنگ از دو بعد مورد بررسی است، یکی جایگاهی که فرهنگ در هویت و موجودیت جامعه دارد و دوم نقشی که فرهنگ در پیشرفت جوامع ایفا می‏کند. یعنی اهمیت و نقش فرهنگ صحیح در حرکت به سمت اعتلا یا انحطاط جوامع.

در زمینه نقش فرهنگ در موجودیت جامعه باید گفت که حوزه نفوذ فرهنگ به همه ابعاد زندگی بشر کشیده شده است و تمام ویژگی‌های غیرفیزیکی و متمایزکننده انسان‌ها از یکدیگر و نیز ویژگی‌های متفرقۀ جوامع، در فرهنگ آن‌ها نهفته است. بدون شک بالاترین و والاترین عنصری که در موجودیت هر جامعه دخالت اساسی دارد، فرهنگ آن جامعه است.

در اهمیت و حساسیت جایگاه و مسئولیتِ متولیان فرهنگ در نظام جمهوری اسلامی ایران همین بس که بگوییم، بدون وجود یک فرهنگ واحد، شهروندان یک کشور را نباید یک ملّت نامید. بنابراین شایسته است در دولت جدید با نگاه ویژه به جایگاه فرهنگ در همه عرصه و زمینه ها، به کمک همگرایی و همدلی اجتماعی ریشه‌دار در فرهنگ ایرانی برویم که در توفان فردگرایی مدرن دچار ضعف و لغزش شده است.

مهمترین ضرورت فرهنگ عمومی حاکم بر جامعه امروز تقویت درک متقابل و توجه به همنوع است. موضوعی که به نام ایثار و گذشت و فداکاری در این آب و خاک ریشه داشته و مانعی جدی در برابر آسیب‌های فرهنگی و اجتماعی است.

*کارشناس حوزه فرهنگ و جامعه




نظر شما